آموزش الگویابی کلاس اول؛ ۱۲ بازی برای کشف قانون و ادامه الگو
الگویابی فقط حدسزدن شکل بعدی نیست. کودک باید بخش تکرارشونده را پیدا کند، قانون را توضیح دهد، عضو گمشده را تشخیص دهد و بتواند با همان قانون یک الگوی تازه بسازد.
بعضی کودکان میتوانند یک ردیف رنگی را درست ادامه دهند، اما وقتی رنگها با شکل، اندازه یا حرکت ترکیب میشوند، قانون را گم میکنند. بعضی دیگر فقط به آخرین عضو نگاه میکنند و بدون بررسی کل الگو، پاسخ را حدس میزنند.
برای اینکه الگویابی به یک مهارت واقعی تبدیل شود، کودک باید بداند چه بخشی تکرار میشود، تکرار از کجا شروع و کجا تمام میشود و چرا عضو بعدی باید با قانون قبلی هماهنگ باشد.
الگو در ریاضی کلاس اول چیست؟
الگو یک ترتیب دارای قانون است. اعضای الگو میتوانند رنگ، شکل، عدد، صدا، حرکت، اندازه یا ترکیبی از چند ویژگی باشند. قانون الگو به ما کمک میکند پیشبینی کنیم عضو بعدی چیست یا کدام عضو در جای نادرست قرار گرفته است.
در الگوی ساده «دایره، مربع، دایره، مربع»، دو عضو «دایره و مربع» مرتب تکرار میشوند. اما هر ردیف منظمی الگو نیست. اگر اشیا بدون قانون مشخص کنار هم قرار گرفته باشند، نمیتوان با اطمینان عضو بعدی را پیشبینی کرد.
واحد تکرار؛ قلب الگوی تکرارشونده
کدام بخش دوباره شروع میشود؟
واحد تکرار کوچکترین بخشی است که با تکرار آن، کل الگو ساخته میشود. در الگوی «دایره، مربع، دایره، مربع»، واحد تکرار شامل یک دایره و یک مربع است.
کودک ممکن است تمام ردیف را واحد تکرار بداند یا فقط آخرین شکل را انتخاب کند. برای کمک، دو تکرار کامل را با فاصله یا یک قاب ظریف از هم جدا کنید.
چگونه واحد تکرار را پیدا کنیم؟
از ابتدای ردیف شروع کنید و بپرسید: «کدام قسمت دوباره از نو آغاز شده است؟» سپس یک خط یا فاصله میان تکرارها بگذارید. اگر با تکرار بخش انتخابشده تمام ردیف بدون تغییر ساخته شود، واحد تکرار درست پیدا شده است.
انواع الگو برای کلاس اول
الگوی دوتایی ساده
دو عضو بهترتیب تکرار میشوند؛ مانند قرمز، آبی، قرمز، آبی.
الگوی دارای تکرار داخلی
یک عضو دو بار و عضو دیگر یک بار میآید؛ مانند مثلث، مثلث، مربع.
الگوی سهعضوی
سه عضو متفاوت با ترتیب ثابت تکرار میشوند و توجه بیشتری به ترتیب نیاز دارند.
الگوی رشدی
مقدار یا تعداد اعضا در هر مرحله طبق قانون مشخصی بیشتر یا کمتر میشود.
الگوی رشدی تکرار ساده نیست
در الگوی رشدی، یک واحد ثابت بارها تکرار نمیشود. هر مرحله نسبت به مرحله قبل براساس قانون تغییر میکند؛ برای مثال در هر مرحله یک مکعب اضافه میشود.
از کودک بخواهید فقط پاسخ بعدی را نگوید؛ بلکه توضیح دهد: «در هر مرحله چه تغییری رخ داده است؟»
مسیر درست آموزش الگویابی
کودک دقیقاً یک الگوی آماده را با اشیای مشابه بازسازی میکند.
پس از چند تکرار کامل، عضو یا اعضای بعدی را اضافه میکند.
یک جای خالی در میان الگو را با توجه به قبل و بعد تکمیل میکند.
کوچکترین بخش سازنده کل الگو را جدا و نامگذاری میکند.
عضو ناسازگار را پیدا میکند و دلیل نادرستی آن را توضیح میدهد.
قانونی انتخاب میکند و الگویی میسازد که دیگری بتواند ادامه دهد.
۸ نشانه که کودک به تمرین بیشتری نیاز دارد
فقط آخرین عضو را تکرار میکند
در الگوی دایره، مربع، دایره، مربع، پس از مربع دوباره مربع میگذارد.
دو واحد کامل را با فاصله از هم جدا کنید.به رنگ توجه میکند اما شکل را نادیده میگیرد
وقتی دو ویژگی همزمان تغییر میکنند، فقط یکی از آنها را دنبال میکند.
تمرین را ابتدا فقط با یک ویژگی اجرا کنید.عضو بعدی را حدس میزند
پاسخ خود را با بخشهای قبلی مقایسه نمیکند و نمیتواند قانون را توضیح دهد.
پیش از پاسخ، از او بخواهید واحد تکرار را نشان دهد.عضو گمشده وسط الگو را پیدا نمیکند
فقط از سمت انتهای ردیف الگو را بررسی میکند.
اعضای قبل و بعد جای خالی را با صدای بلند نام ببرید.تمام ردیف را واحد تکرار میداند
کوچکترین بخش تکرارشونده را تشخیص نمیدهد.
تکرارها را با قاب یا فاصله دیداری جدا کنید.در انتقال الگو مشکل دارد
الگوی رنگی را میفهمد اما نمیتواند همان قانون را با حرکت اجرا کند.
AB رنگی را به «دست، پا، دست، پا» تبدیل کنید.الگوی رشدی را تکرارشونده میبیند
متوجه افزایش یا کاهش منظم تعداد اعضا نمیشود.
تفاوت هر مرحله با مرحله قبلی را جداگانه بشمارید.الگوی خودساخته قانون ثابتی ندارد
اعضا را زیبا میچیند، اما دیگری نمیتواند ادامه آن را پیشبینی کند.
از کودک بخواهید قانون را پیش از ساخت بیان کند.چکلیست تعاملی پیدا کردن سطح دشواری
مواردی را انتخاب کنید که بهصورت تکرارشونده مشاهده کردهاید. نتیجه تشخیص تخصصی نیست و فقط نقطه شروع مناسبتری برای تمرین پیشنهاد میدهد.
۱۲ بازی برای آموزش الگویابی کلاس اول
قطار مهرههای رنگی
با دو رنگ مهره الگوی AB بسازید. کودک ابتدا آن را کپی و سپس سه عضو دیگر اضافه کند.
دست، پا، دست، پا
الگوی حرکتی بسازید و بخواهید کودک بدون نگاهکردن به کارت، ترتیب حرکتها را ادامه دهد.
ریتم گمشده
الگوی «دست، دست، ضربه» اجرا کنید و در یک دور یکی از صداها را حذف کنید تا کودک جای آن را پیدا کند.
جورابهای کمد
چند جوراب یا کارت با دو طرح مختلف بچینید و از کودک بخواهید ترتیب مناسب را ادامه دهد.
کارآگاه اشتباه
در یک الگوی درست، عمداً یک عضو ناسازگار بگذارید. کودک آن را پیدا و اصلاح کند.
قاب واحد تکرار
با یک قاب کاغذی کوچکترین بخش تکرارشونده را محصور کنید و قاب را روی تکرارهای بعدی حرکت دهید.
الگوی میوهها
با کارت میوه الگوهای AAB و ABB بسازید و درباره تعداد تکرار هر عضو گفتوگو کنید.
الگوی مسیر
کارتهای جلو، چپ، جلو، چپ را روی زمین بگذارید و کودک مسیر را با حرکت اجرا کند.
برجهای در حال رشد
برجهای یک، دو، سه و چهارمکعبی بسازید و از کودک بخواهید برج مرحله بعد را پیشبینی کند.
الگوی عددی ساده
دنبالههای ساده مانند ۲، ۴، ۶ یا ۱، ۲، ۳ را با مهره و خط اعداد نمایش دهید.
الگو را ترجمه کن
الگوی قرمز، آبی را به صدای دست، پا یا دایره، مربع تبدیل کنید، بدون اینکه قانون تغییر کند.
من طراح الگو هستم
کودک یک واحد دو تا چهارعضوی بسازد، آن را سه بار تکرار کند و از دیگری بخواهد ادامه دهد.
تصویر فقط تزئین نیست
در آموزش الگو، تصویر باید قانون را نشان دهد. تعداد، ترتیب، رنگ و شکل اعضا باید دقیق باشند و هیچ عضو اضافه یا تکرار ناقصی در تصویر وجود نداشته باشد.
تصویر مناسب میتواند نقطه شروع گفتوگو باشد: «واحد تکرار کدام است؟ چه چیزی کم شده؟ اگر رنگها را عوض کنیم، آیا قانون هنوز همان است؟»
آزمایشگاه تعاملی الگوی سوتک
ابتدا سؤالهای ادامه الگو را حل کنید و سپس واحد تکرار دلخواه خودتان را بسازید.
اشتباهات رایج در آموزش الگو
برنامه ۱۰ روزه تمرین الگویابی
با دو رنگ یا دو شیء آشنا، الگوی آماده را بازسازی کنید.
الگوی AB و AAB را ادامه دهید و یک جای خالی ایجاد کنید.
کوچکترین بخش تکرارشونده را با قاب جدا کنید.
همان قانون را با دستزدن، قدمزدن یا حرکت اجرا کنید.
برجهایی بسازید که هر مرحله یک یا دو مکعب بیشتر شوند.
کودک قانون را انتخاب کند و از دیگری بخواهد آن را ادامه دهد.
چه زمانی بهتر است با معلم گفتوگو کنیم؟
اشتباه در یک الگوی تازه طبیعی است. موضوع زمانی نیازمند بررسی بیشتر است که دشواری در فعالیتهای مختلف و پس از آموزش مرحلهای همچنان تکرار شود.
- کودک الگوی ساده دوعضوی را حتی با مدل آماده کپی نمیکند.
- ترتیب چند عضو کوتاه را بهصورت پایدار جابهجا میکند.
- در دستهبندی، مقایسه یا دنبالکردن دستورهای ترتیبی نیز دشواری دارد.
- نمیتواند عضو بعدی را با بخشهای قبلی مقایسه کند.
- تمرینهای کوتاه الگو با اضطراب یا اجتناب شدید همراه میشوند.
این موارد بهتنهایی نشانه اختلال یادگیری نیستند. خستگی، تازگی فعالیت، پیچیدگی زیاد و دشواری در توجه دیداری نیز میتوانند بر عملکرد اثر بگذارند.
مسیر مناسب آموزش ریاضی را انتخاب کنید
برای تمرین مرحلهای، رفع اشکال پایه اول یا ایدههای تدریس معلمان، منابع و محصولات آموزشی سوتک را بررسی کنید.
جمعبندی
آموزش الگویابی کلاس اول نباید به پرکردن چند جای خالی محدود شود. کودک باید بتواند قانون را ببیند، واحد تکرار را جدا کند، عضو بعدی یا گمشده را پیدا کند و درباره دلیل پاسخ خود حرف بزند.
شروع با مهره، کارت، صدا و حرکت باعث میشود مفهوم الگو قابل لمستر شود. پس از تثبیت الگوهای ساده میتوان به الگوهای AAB، ABC، انتقال الگو و الگوهای رشدی رسید.
بازی کارآگاه اشتباه، قاب واحد تکرار، برجهای رشدی و الگوساز تعاملی سوتک، فرصت تمرین را از حالت تکراری خارج میکنند و به کودک اجازه میدهند قانون را واقعاً کشف کند.
یک پاسخ