آموزش یکان و دهگان کلاس اول؛ ۱۰ بازی برای درک ارزش مکانی
کودک ممکن است عدد ۲۴ را بخواند، اما نداند چرا رقم ۲ به معنی بیست است؛ یا بتواند جدول ارزش مکانی را پر کند ولی نتواند با مهرهها همان عدد را بسازد. در این راهنما از ده شیء واقعی شروع میکنیم و به ساخت، تجزیه و مقایسه عددهای دورقمی میرسیم.
وقتی از کودک میپرسیم عدد ۳۶ چند دهتایی و چند یکی دارد، ممکن است سریع بگوید «سه دهگان و شش یکان». اما پاسخ حفظشده همیشه به معنی درک مفهوم نیست. برای اطمینان، باید ببینیم آیا او میتواند ۳۶ شیء را دستهبندی کند، عدد را با میلههای دهتایی بسازد، آن را به ۳۰ و ۶ تجزیه کند و توضیح دهد چرا رقم ۳ ارزش سی دارد.
ارزش مکانی زمانی شکل میگیرد که کودک میان مقدار واقعی، دستهبندی، تصویر، جدول و نماد عددی ارتباط برقرار کند. پرکردن چند جدول بدون تجربه «دهتا یکی» ممکن است پاسخ ظاهراً درست تولید کند، اما در جمع، تفریق و مقایسه عددهای دورقمی مشکل باقی بماند.
یکان و دهگان به زبان ساده چیست؟
یکان یعنی واحدهای تکی. یک مداد، یک مهره یا یک مکعب میتواند نماینده یک واحد باشد. تا وقتی تعداد واحدها کمتر از ده است، آنها را میتوان بهصورت یکیهای جدا نگه داشت.
وقتی تعداد یکیها به ده میرسد، میتوان آنها را با یک دسته دهتایی عوض کرد. بنابراین یک دهتایی از نظر مقدار با ده یکی برابر است، اما نمایش منظمتر و فشردهتری دارد.
کودک اشیا را لمس و یکییکی شمارش میکند.
هر ده واحد به یک دسته دهتایی تبدیل میشود.
میله دهتایی و مربعهای یکی جای اشیای واقعی را میگیرند.
عدد در جدول نوشته و به دهگان و یکان تجزیه میشود.
فرق رقم با ارزش رقم
در عدد ۲۴، رقم ۲ در جایگاه دهگان قرار دارد و ارزش آن ۲۰ است. رقم ۴ در جایگاه یکان قرار دارد و ارزش آن ۴ است. بنابراین عدد ۲۴ از ۲۰ و ۴ ساخته شده است.
| عدد | دهتایی | یکی | تجزیه | خواندن |
|---|---|---|---|---|
| ۱۴ | ۱ | ۴ | ۱۰ + ۴ | چهارده |
| ۲۷ | ۲ | ۷ | ۲۰ + ۷ | بیستوهفت |
| ۵۰ | ۵ | ۰ | ۵۰ + ۰ | پنجاه |
| ۶۳ | ۶ | ۳ | ۶۰ + ۳ | شصتوسه |
ده یکی چگونه به یک دهتایی تبدیل میشود؟
برای ساخت مفهوم، ده چوب بستنی، نی، مداد کوتاه یا مکعب هماندازه در اختیار کودک بگذارید. کودک آنها را یکییکی بشمارد. سپس هر ده عدد را با یک کش ببندید یا به یکدیگر متصل کنید.
حالا دو نمایش متفاوت اما همارزش داریم: ده واحد جدا و یک دسته دهتایی. از کودک بخواهید توضیح دهد آیا مقدار تغییر کرده است یا فقط شکل نمایش عوض شده است.
مقدار ثابت میماند؛ شکل نمایش منظمتر میشود
ده چوب جدا و یک بسته دهتایی دو مقدار متفاوت نیستند. کودک باید بتواند بسته را باز کند، ده واحد را بشمارد و دوباره همان مقدار را دستهبندی کند.
چرا دسته دهتایی مهم است؟
اگر کودک برای ساخت عدد ۴۷ مجبور باشد چهلوهفت شیء را هر بار از ابتدا بشمارد، احتمال خطا و خستگی بالا میرود. چهار دسته دهتایی و هفت واحد یکی همان مقدار را سریعتر، منظمتر و قابل مقایسهتر نشان میدهند.
مسیر درست آموزش جدول ارزش مکانی کلاس اول
۱. ساخت عدد با اشیای واقعی
عدد هدف را بگویید و کودک ابتدا دستههای دهتایی و سپس یکیها را آماده کند. برای عدد ۳۲ باید سه دسته دهتایی و دو واحد یکی ساخته شود.
۲. تبدیل شیء به تصویر
پس از تسلط با ابزار واقعی، هر دسته دهتایی را با یک میله یا نوار و هر یکی را با یک مربع کوچک نمایش دهید. اندازه میله باید واقعاً معادل ده مربع باشد.
۳. قرار دادن در جدول
دستههای دهتایی در ستون دهگان و واحدهای جدا در ستون یکان قرار میگیرند. بهتر است ابتدا ابزار داخل ستون قرار داده شود و سپس رقم نوشته شود.
عدد ۳۲ را از روی جای رقمها حفظ نکنیم
سه میله دهتایی باید در خانه دهگان و دو واحد جدا در خانه یکان قرار بگیرند. بعد از دیدن مقدار است که رقمهای ۳ و ۲ نوشته میشوند.
۳۰ + ۲ = ۳۲۴. خواندن، نوشتن و تجزیه
کودک عدد را بخواند، بنویسد، با ابزار بسازد و به دو بخش تجزیه کند. فقط یکی از این فعالیتها برای بررسی درک کامل کافی نیست.
۵. ساخت چند نمایش برای یک عدد
از کودک بخواهید عدد ۲۵ را با چوب، تصویر، جدول، عبارت ۲۰ + ۵ و جمله «دو دهتایی و پنج یکی» نمایش دهد. این ارتباط میان نمایشها به تثبیت مفهوم کمک میکند.
۸ نشانه که کودک به تمرین بیشتری نیاز دارد
هر عدد را از یک شروع به شمارش میکند
برای عدد ۴۳، همه واحدها را جدا میشمارد و از چهار دسته دهتایی استفاده نمیکند.
تمرین شمارش دهتا دهتا و سپس اضافهکردن یکیها لازم است.دهتایی را یک شیء حساب میکند
چهار میله دهتایی را چهار واحد میداند و مقدار پنهان داخل هر میله را در نظر نمیگیرد.
میلهها را باز و دوباره از ده مکعب بسازید.رقمها را جابهجا میسازد
برای «دو دهتایی و پنج یکی» عدد ۵۲ را انتخاب میکند.
قبل از نوشتن، ابزار را در ستونهای جدول قرار دهید.رقم و ارزش رقم را یکی میداند
میگوید ارزش رقم ۴ در عدد ۴۷ همان ۴ است، نه ۴۰.
عبارت «چهار دسته دهتایی یعنی چهل» را با مدل نشان دهید.صفر یکان را حذف میکند
عدد ۳۰ را ۳ مینویسد یا تصور میکند چون یکی وجود ندارد، فقط رقم دهگان کافی است.
جای خالی ستون یکان را با کارت صفر مشخص کنید.عدد را میخواند اما نمیسازد
عدد ۶۴ را درست میخواند، اما تعداد میلهها و واحدها را اشتباه انتخاب میکند.
بین خواندن عدد و ساخت مقدار رفتوبرگشت ایجاد کنید.عدد بزرگتر را با رقم یکان مقایسه میکند
عدد ۲۹ را از ۳۱ بزرگتر میداند، چون ۹ از ۱ بزرگتر است.
در مقایسه عددهای دورقمی ابتدا دهگان بررسی شود.تجزیه عدد را حفظی انجام میدهد
میتواند ۴۶ = ۴۰ + ۶ را بنویسد، اما دلیل آن را با ابزار توضیح نمیدهد.
از کودک بخواهید هر بخش عبارت را در مدل نشان دهد.چکلیست تعاملی تشخیص نوع خطا
مواردی را انتخاب کنید که بهصورت تکرارشونده مشاهده کردهاید. نتیجه، تشخیص تخصصی نیست؛ فقط کمک میکند نقطه شروع تمرین را بهتر انتخاب کنید.
۱۰ بازی برای آموزش یکان و دهگان کلاس اول
کارخانه بستهبندی دهتایی
کودک اشیای کوچک را بشمارد و هر ده عدد را داخل یک پاکت یا با یک کش بستهبندی کند. در پایان تعداد بستهها و واحدهای باقیمانده را بگوید.
بانک یکی و دهتایی
ده کارت یکی را با یک کارت دهتایی معاوضه کنید. کودک نقش مشتری و والد نقش بانکدار را داشته باشد.
سفارش ساخت عدد
یک کارت عدد انتخاب کنید. کودک با میله و مکعب همان عدد را بسازد و سپس آن را به دهگان و یکان توضیح دهد.
من عدد را پنهان کردهام
سه دهتایی و چند یکی بسازید، اما کارت عدد را نشان ندهید. کودک مقدار را تشخیص دهد و عدد را بنویسد.
خانه دهگان و یکان
روی زمین دو خانه بسازید. کودک کارت یا ابزار مربوط را در خانه درست بگذارد و عدد نهایی را بخواند.
عدد را تجزیه کن
کارت ۴۸ را نشان دهید. کودک چهار میله و هشت واحد بسازد و عبارت ۴۰ + ۸ را کامل کند.
کدام عدد بزرگتر است؟
دو عدد دورقمی را با ابزار بسازید. کودک ابتدا تعداد دهتاییها و سپس یکیها را مقایسه کند.
تعمیرگاه عدد اشتباه
عمداً برای عدد ۲۶، شش دهتایی و دو یکی بگذارید. کودک خطا را پیدا و مدل را تعمیر کند.
عددهای دارای صفر
عددهای ۱۰، ۲۰، ۳۰ و ۴۰ را با دهتاییها بسازید و جای خالی یکان را با کارت صفر نشان دهید.
داستان خرید با دهتاییها
قیمتهای ساده دورقمی بسازید. کودک برای پرداخت ۳۴ واحد، سه کارت دهتایی و چهار کارت یکی انتخاب کند.
عدد وقتی معنا پیدا میکند که در موقعیت واقعی به کار برود
بعد از ساخت دهگان و یکان، کودک باید همان مقدار را در مقایسه، جمع، تفریق و مسئلههای تصویری ببیند. این انتقال نشان میدهد مفهوم فقط داخل جدول حفظ نشده است.
کارخانه تعاملی ساخت عدد سوتک
با اضافه و کم کردن یکیها و دهتاییها عدد هدف را بسازید؛ سپس در آزمون سریع، تجزیه و ارزش رقم را تمرین کنید.
اشتباهات رایج در آموزش یکان و دهگان
برنامه مرحلهای تمرین در خانه
ده شیء را بشمارید، ببندید، باز کنید و دوباره بسازید.
عددهای ۱۰ تا ۴۰ را با بسته و واحد بسازید.
مدل را به جدول و عبارت دهگان + یکان تبدیل کنید.
عددها را بسازید، مقایسه کنید و خطاهای عمدی را پیدا کنید.
چه زمانی بهتر است با معلم گفتوگو کنیم؟
خطا در عددهای دورقمی هنگام شروع آموزش طبیعی است. اما اگر دشواری در چند موقعیت و پس از تمرین عینی ادامه پیدا کند، بهتر است نمونه خطاها را ثبت و با آموزگار بررسی کنید.
- کودک نمیتواند ده شیء را به یک دسته تبدیل کند.
- پس از آموزش مرحلهای، دهتایی را همچنان یک واحد حساب میکند.
- عددهای دورقمی را بهطور پایدار جابهجا میخواند یا میسازد.
- در شمارش، تطابق یکبهیک و تشخیص مقدارهای کوچک نیز مشکل دارد.
- نمیتواند میان ابزار، تصویر و عدد ارتباط برقرار کند.
- تمرین ریاضی با اضطراب، اجتناب یا خستگی شدید همراه میشود.
این موارد بهتنهایی تشخیص اختلال یادگیری نیستند. معلم میتواند عملکرد کودک را در کلاس بررسی کند و در صورت نیاز مسیر حمایت تخصصی مناسب را پیشنهاد دهد.
مطالب و مسیرهای مرتبط سوتک
مسیر مناسب آموزش ریاضی را انتخاب کنید
برای تمرین منظم ریاضی، رفع اشکال پایه اول یا دسترسی به ایدههای تدریس، محصولات و منابع آموزشی سوتک را بررسی کنید.
جمعبندی
آموزش یکان و دهگان کلاس اول با حفظ جای رقمها کامل نمیشود. کودک باید تجربه کند که ده واحد جدا را میتوان با یک دسته دهتایی عوض کرد و مقدار هیچ تغییری نمیکند.
پس از این تجربه، میتوان ابزار عینی را به تصویر، جدول و عدد دورقمی متصل کرد. کودک باید بتواند یک عدد را بسازد، بخواند، تجزیه کند، با عدد دیگر مقایسه کند و ارزش هر رقم را توضیح دهد.
بازی بستهبندی، بانک دهتایی، تعمیر عدد اشتباه، خانه دهگان و یکان و کارخانه تعاملی سوتک کمک میکنند این مفهوم از روی کاغذ خارج شود و به یک رابطه قابل مشاهده تبدیل شود.
یک پاسخ